Filipinas y las guerras luso-neerlandesas en Asia en el primer cuarto del siglo XVII / Philippines and the Portuguese-Dutch Wars in Asia in the First Quarter of the 17th Century

  • André Murteira Universidade Nova de Lisboa https://orcid.org/0000-0001-8814-5981
Palabras clave: Estado da Índia, Compañía Neerlandesa de las Indias Orientales, Filipinas, Portuguese State of India, Dutch East India Company, Philippines.

Resumen

La escisión que supuso la independencia de Portugal de España en 1640 ha supuesto, al mismo tiempo, una escisión historiográfica entre quienes hoy estudian a los portugueses en Asia y quienes se dedican a las Filipinas. Así, muchas veces, unos y otros no asumen que la guerra llevada a cabo por la Compañía Neerlandesa de las Indias Orientales (VOC) contra Manila fue parte de un conflicto más amplio contra el conjunto de los territorios de la Monarquía Hispánica en toda Asia. Este artículo pretende integrar las incursiones navales neerlandesas en Filipinas en el contexto de ese conflicto más amplio. / Portugal’s independence from Spain in 1640 has also proved cause for a correspondingly clear distinction between historians studying the Portuguese in Asia and those who study the colonial Philippines. At times, it seems that historians of both groups are not fully aware that the war waged by the Dutch East India Company (VOC) against Manila was part of a wider conflict against all of the territories of the Spanish Monarchy throughout Asia. This article aims to position the Dutch naval incursions into the Philippines within the context of this broader international conflict, comparing them with similar initiatives of the VOC against Portuguese possessions scattered throughout the East.

Descargas

La descarga de datos todavía no está disponible.

Citas

Andrade, T. (2008): How Taiwan Became Chinese: Dutch, Spanish, and Han Colonization in the Seventeenth Century, Columbia University Press, New York.

Andrews, K.R. (1984): Trade, Plunder and Settlement. Maritime Enterprise and the Genesis of the British Empire, 1480-1630, Cambridge University Press, Cambridge.

Blussé, L.; Moor, J. de (1983): Nederlanders overzee: De eerste vijftig jaar, 1600-1650, T. Wever, Franeker.

Borao, J. E. (2009), The Spanish Experience in Taiwan 1626-1642: The Baroque Ending of a Renaissance Endeavour, Hong Kong University Press, Hong Kong.

Borschberg, P. (2004a): «Luso-Johor-Dutch Relations in the Straits of Malacca and Singapore, c. 1600-1623», Itinerario, 28 (02): 15–43.

Borschberg, P. (2004b): «Security, VOC Penetration and Luso-Spanish Co-operation: The Armada of Philippine Governor Juan de Silva in the Straits of Singapore, 1616», en Peter Borschberg (ed.), Iberians in the Singapore-Melaka Area and Adjacent Regions (16th to 18th Century), Harrassowitz Verlag-Fundação Oriente, Wiesbaden-Lisboa: 35-62.

Boxer, C.R. (1948): Fidalgos in the Far East, 1550-1770, Martinus Nijhoff, The Hague.

Boxer, C.R.;Frazão de Vasconcelos, J.A. (1955): André Furtado de Mendonça, 1558-1610, Agência Geral do Ultramar, Lisboa.

Centenero de Arce, D.; Terrasa Lozano, A. (2008): «El sudeste asiático en las políticas de la Monarquía Católica. Conflictos luso-castellanos entre 1580-1621», Anais de História de Além-Mar, 9: 289-332.

Colenbrander, H.T., ed. (1919): Jan Pietersz. Coen: bescheiden omtrent zijn bedrijf in Indië, vol. i, Martinus Nijhoff, ’s-Gravenhage.

Colín, F. (1904): Labor evangélica de los obreros de la Compañía de Jesús en las Islas Filipinas, Pablo Pastells (ed.), Imprenta y Litografía de Henrich y Compañia, Barcelona.

Commelin, I., ed. (1646): Begin ende voortgangh van de Nederlantsche geoctroyeerde Oost-Indische Compagnie..., vol. ii, Amsterdam.

Coolhaas, W.P. (ed.) (1965): «Een bron van het historische gedeelte van Hugo de Groots De Jure Praedae», Bijdragen en mededeelingen van het Historisch Genootschap 79: 415-540.

Couto, D. do (1788): Da Ásia de Diogo do Couto. Dos feitos que os portugueses fizeram no descobrimento dos mares e terras do Oriente. vol. xii, Regia Officina Typografica, Lisboa.

Dyke, P. van (2003): «The Anglo-Dutch Fleet of Defense (1620-1622): Prelude to the Dutch Occupation of Taiwan», en L. Blussé (ed.), Around and about Formosa: Essays in Honor of Professor Ts’ ao Yung-ho, Ts’ ao Yung-ho Foundation for Culture and Education, Taipei: 61-81.

Gaastra, F.S. (2002a): De geschiedenis van de VOC, Walburg Pers, Zutphen.

Gaastra, F.S. (2002b): «Succesvol ondernemerschap, falend bestuur? Het beleid van de bewindhebbers van de VOC», en L. Blussé y I. Ooms (eds.), Kennis en compagnie: de Verenigde Oost-Indische Compagnie en de moderne wetenschap, Uitgeverij Balans, Amsterdam: 55-70.

Hoogenberk, H. (1940): De rechtsvoorschriften voor de vaart op Oost-Indië, 1595-1620, Kemink en Zoon, Utrecht.

Ijzerman, J.W. (ed.) (1926): De reis om de wereld door Olivier van Noort, 1598-1601, 2 vols., Martinus Nijhoff, ’s-Gravenhage.

Ittersum, M.J. van (2006): Profit and Principle. Hugo Grotius, Natural Rights Theories and the Rise of Dutch Power in the East Indies, 1595-1615, Brill, Leiden.

Jacobs, H. (ed.) (1980): Documenta Malucensia, vol. ii, Jesuit Historical Institute, Rome.

Jonge, J.K.J. de, ed. (1865): De opkomst van het Nederlandsch gezag in Oost-Indië (1595-1610): verzameling van onuitgegeven stukken uit het Oud-Koloniaal Archief, vol. iii, Martinus Nijhoff, ’s-Gravenhage.

Jonge, J.K.J. de, ed. (1869): De opkomst van het Nederlandsch gezag over Java: verzameling van onuitgegeven stukken uit het Oud-koloniaal archief, vol. i, Martinus Nijhoff, ’s-Gravenhage.

Keuning, J., ed. (1938-1949): De tweede schipvaart der Nederlanders naar Oost-Indië onder Jacob Cornelisz. van Neck en Wybrant Warwijck, 1598-1600, 5 vols., Martinus Nijhoff, ’s-Gravenhage.

Loth, V.C. (1995): «Armed Incidents and Unpaid Bills: Anglo-Dutch Rivalry in the Banda Islands in the Seventeenth Century», Modern Asian Studies, 29 (4): 705-40.

Luz, F.M. da (1952): O Conselho da India: contributo ao estudo da administração e do comércio do ultramar português nos princípios do século XVII, Agência Geral do Ultramar, Lisboa.

Marshall, P.J. (1998): «The English in Asia to 1700», en N.P. Canny (ed.), The Origins of Empire: British Overseas Enterprise to the Close of the Seventeenth Century, Oxford University Press, Oxford: 264-85

Moree, P., ed. (2001): Dodo’s en galjoenen - de reis van het schip Gelderland naar Oost-Indie, 1601-1603, Walburg Pers, Zutphen.

Murteira, A. (2008): «Ingleses e neerlandeses contra a Carreira da Índia no Índico Ocidental, 1621-1623», Oriente, 19: 3-26.

Murteira, A. (2012): «El impacto de la Tregua de los Doce Años en los dominios ultramarinos portugueses», en B.J. García García, M. Herrero Sánchez y A. Hugon (eds.), El arte de la prudencia. La Tregua de los Doce Años en la Europa de los pacificadores (1598-1618), Fundación Carlos de Amberes, Madrid: 275-93.

Pato, R.A. de B., ed. (1893): Documentos remetidos da Índia ou Livros das Monções, vol. IV, Typographia da Academia Real das Sciencias, Lisboa.

Pinto, Paulo Jorge Sousa (1997): Portugueses e malaios: Malaca e os sultanatos de Johor e Achém, 1575-1619, Sociedade Histórica da Independência de Portugal, Lisboa.

Rietbergen, P.J.A.N., ed. (1987): De eerste landvoogd Pieter Both, 1568-1615: Gouverneur-generaal van Nederlands-Indië, 1609-1614, 2 vols., Walburg Pers, Zutphen.

Rijperman, H.P.P., ed. (1950): Resolutiën der Staten-Generaal van 1576 tot 1609, vol. xii, Martinus Nijhoff, ’s-Gravenhage.

Rivara, J.H. da C., ed. (1876): Archivo portuguez oriental, vol. i-2, Imprensa Nacional, Nova Goa.

Rouffaer, G.P.; Ijzerman, J.W., eds. (1915-1929): De eerste schipvaart der Nederlanders naar Oost-Indië onder Cornelis de Houtman, 1595-1597: journalen, documenten en andere bescheiden, 3 vols., Martinus Nijhoff, ’s-Gravenhage.

Sloos, D.A. (1898): De Nederlanders in de Philippijnsche wateren vóór 1626, J.H. de Wit, Amsterdam.

Terpstra, H. (1918): De opkomst der westerkwartieren van de Oost-Indische compagnie (Suratte, Arabië, Perzië), Martinus Nijhoff, ’s-Gravenhage.

Tiele, P.A., ed. (1883): «Documenten voor de geschiedenis der Nederlanders in het Oosten», Bijdragen en mededeelingen van het Historisch Genootschap, 6: 222-376.

Valladares, R. (2001): Castilla y Portugal en Asia, 1580-1680: declive imperial y adaptación, Leuven University Press, Leuven.

Veen, E. van (2000): Decay or Defeat? An Inquiry into the Portuguese Decline in Asia, 1580-1645, Research School of Asian, African and Amerindian Studies, Universiteit Leiden, Leiden.

Warnsinck, J.C.M., ed. (1943): De reis om de wereld van Joris van Spilbergen, 1614-1617, 2 vols, Martinus Nijhoff, ’s-Gravenhage.

Winius, G.D.; Blussé, L. (2001): «The Origin and Rhythm of Dutch Aggression against the Estado da India, 1601-1661», Studies on Portuguese Asia, 1495-1689, Ashgate, Aldershot.
Publicado
2020-01-31
Sección
Dossier